Babanızın borçlarını sonradan öğrenmeniz, tek başına mirası ret süresini yeniden başlatmaz. Kural olarak miras, mirasbırakanın ölümüyle birlikte mirasçılara geçer ve mirasçılar, mirasbırakanın borçlarından kişisel olarak sorumlu olur (Türk Medeni Kanunu m. 599). Yasal ve atanmış mirasçılar mirası reddedebilir (Türk Medeni Kanunu m. 605).
Üç aylık süre nasıl hesaplanır?
Mirasın gerçek reddi için süre kural olarak üç aydır. Yasal mirasçılar bakımından bu süre, mirasbırakanın ölümünün öğrenildiği tarihten başlar. Ancak mirasçı, mirasçı olduğunu daha sonra öğrendiğini ispat ederse süre bu öğrenme tarihinden itibaren hesaplanır. Türk Medeni Kanunu m. 606 hükmü şöyledir:
Bu süre, yasal mirasçılar için mirasçı olduklarını daha sonra öğrendikleri ispat edilmedikçe mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri; vasiyetname ile atanmış mirasçılar için mirasbırakanın tasarrufunun kendilerine resmen bildirildiği tarihten işlemeye başlar.
Bu nedenle ölümden veya mirasçı olunduğunun öğrenilmesinden sonra üç aylık süre içinde, mirasın gerçek reddi için sulh hukuk mahkemesine başvurulmalıdır. Ret beyanı sözlü veya yazılı yapılabilir ve kayıtsız, şartsız olması gerekir (Türk Medeni Kanunu m. 609). Süre içinde ret beyanında bulunulmazsa miras kural olarak kayıtsız ve şartsız kazanılmış sayılır. Bu aşamadan sonra yalnızca borçların sonradan öğrenildiğinin ileri sürülmesi, tek başına gerçek ret sonucunu doğurmaz (Türk Medeni Kanunu m. 610).
Bununla birlikte önemli sebeplerin bulunması halinde sulh hakimi ret süresini uzatabilir veya yeni bir süre verebilir. Türk Medeni Kanunu m. 615 hükmünde:
Önemli sebeplerin varlığı halinde sulh hakimi, yasal ve atanmış mirasçılara tanınmış olan ret süresini uzatabilir veya yeni bir süre tanıyabilir.
Bu imkan otomatik olarak uygulanmaz; olayın özellikleri, öğrenme tarihleri ve sunulan deliller birlikte değerlendirilir.
Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, E. 2016/13861, K. 2020/3545, T. 10.06.2020 kararında, ölümün daha sonra öğrenildiği iddiası varsa öğrenme tarihinin delillerle araştırılması gerektiğini belirtmiştir:
Mirasın gerçek reddinin tespitini isteyen davacının, murisinin ölümünü daha sonraki bir tarihte öğrendiğini savunduğundan, ona ilişkin taraf delillerinin değerlendirilerek ve özellikle talep edenin temyiz dilekçesindeki beyanında belirttiği... 1. İcra Müdürlüğü 2015/2362 Esas sayılı icra dosyası getirtilerek ödeme emrinin mirasçı davacıya tebliğ edildiği tarih de tespit edilmek suretiyle davanın TMK'nın 606. maddesinde belirtilen 3 aylık hak düşürücü süre içerisinde açılıp açılmadığı belirlenerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken
Bu karar, borçların öğrenilmesine değil, mirasbırakanın ölümünün sonradan öğrenilmesine ilişkindir.
Mirasın hükmen reddi ayrıca değerlendirilmelidir
TMK m. 605/2 uyarınca, mirasbırakanın ölümü tarihinde ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır. Hükmen ret, üç aylık süreye bağlı gerçek ret beyanından farklıdır. Ölüm tarihindeki terekenin borca batıklığı, mirasın kabulü anlamına gelebilecek işlemler ve takip veya davada ileri sürülecek savunma birlikte incelenmelidir. Sadece bir borcun sonradan ortaya çıkması hükmen ret için yeterli değildir. Uyuşmazlığın niteliğine göre görevli mahkeme ve izlenecek usul değişir.
Ne yapılmalı?
Ölüm tarihini, ölümün öğrenildiği tarihi, mirasçılık belgesini, varsa icra tebligatını ve borç kayıtlarını temin ederek süre hesabı yapılmalıdır. Üç aylık sürenin geçip geçmediği, yeni süre verilmesini gerektiren önemli sebep bulunup bulunmadığı ve hükmen ret koşulları gecikmeden ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Borcun sonradan öğrenilmesinin her dosyada yeni bir ret süresi başlattığı varsayılmamalıdır.