Gürültüye karşı başvuru yolları

Gürültü yapan işletmeye karşı başvurulabilecek yollar, gürültünün niteliğine ve etkilerine göre değişir. Komşuluk hukukuna dayalı dava, kolluk veya belediye zabıtasına başvuru ve çevre mevzuatı kapsamında denetim talebi birlikte değerlendirilebilir.

1. Komşuluk Hukukuna Dayalı Başvuru

Türk Medeni Kanunu m. 737 uyarınca işletme faaliyetini sürdüren kişi, komşularını olumsuz şekilde etkileyen taşkınlıklardan kaçınmak zorundadır. Hükümde, taşınmazın niteliğine ve yerel koşullara göre hoşgörülebilecek sınırı aşan gürültüyle rahatsızlık verilmesinin yasaklandığı belirtilmiştir. Gürültünün işletme faaliyetinden kaynaklanması, süreklilik göstermesi veya olağan hoşgörü sınırını aşması halinde müdahalenin önlenmesi, uygun tedbirlerin alınması ve şartları varsa maddi ve manevi tazminat talep edilebilir.

Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, E. 2016/14237, K. 2019/6438, T. 09.10.2019 kararında şu ifadeye yer vermiştir:

Bundan amaç, komşular arasında imkan eşitliği ve dolayısı ile dayanışmayı sağlamaktır. TMK'nın 737. maddesinde sıralanan duman, buğu, kurum, toz, koku çıkarmak, gürültü veya sarsıntı yaparak rahatsızlık vermek gibi yasaklamalar sınırlı değildir. Komşuluk hukukuna aykırılığın bulunup bulunmadığını her olayın özelliğine göre ve özellikle o konudaki emsaller ile yerel örf ve adete uygun tayin etmek gerekir.

2. Kolluk ve Belediye Zabıtasına Başvuru

Gürültü, başkalarının huzur ve sükununu bozacak nitelikteyse kolluk birimlerine veya belediye zabıtasına şikayette bulunulabilir. Ticari işletme faaliyeti kapsamında işlenen gürültü bakımından Kabahatler Kanunu m. 36 uygulanabilir. Bu hüküm uyarınca işletme sahibine idari para cezası verilmesine kolluk veya belediye zabıta görevlileri karar verebilir.

3. Çevre Mevzuatı Kapsamında Denetim

Çevre Kanunu m. 14, kişilerin huzur ve sükununu veya beden ve ruh sağlığını bozacak şekilde, yönetmeliklerle belirlenen standartların üzerinde gürültü ve titreşim oluşturulmasını yasaklar. Faaliyet sahipleri, işyeri ve eğlence yerlerinden kaynaklanan gürültüyü mevzuatta belirlenen standartlara indirmek için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür.

Müzik yayını yapan işyerleri bakımından Çevresel Gürültü Kontrol Yönetmeliği m. 11 ve işyerlerine ilişkin çevresel gürültü kriterleri uygulanır. Denetim ve izleme faaliyetleri, yetkili çevre birimleri ve gerektiğinde İl Müdürlüğü tarafından yürütülür. Yönetmeliğin m. 19’u uyarınca:

MADDE 19- (1) Çevresel gürültü yönetimi çalışmalarında kullanılmak üzere yerleşim alanlarında çevresel gürültü düzeyi Ek-2’deki Tablo 6’da yer alan formata göre izlenir.

Yönetmeliğe aykırılıklar hakkında Çevre Kanunu m. 20/h kapsamında idari yaptırım uygulanabilir.

4. Delillerin Toplanması

Başvuru ve dava sürecinde gürültünün zamanı, süresi ve yoğunluğu somutlaştırılmalıdır. Bunun için tarih ve saat kayıtları, ses veya video kayıtları, tanık anlatımları, kolluk ve zabıta tutanakları, çevresel gürültü ölçüm raporları ve önceki şikayetlere ilişkin belgeler saklanmalıdır. Teknik ölçüm, keşif ve bilirkişi incelemesi, gürültünün objektif hoşgörü sınırını aşıp aşmadığının belirlenmesinde önem taşır.

İdari başvuru yapılması, koşulları varsa özel hukuk davası açılmasına engel değildir. Somut olayda işletmenin türü, gürültünün gerçekleştiği zaman dilimi, varsa ruhsat ve müzik yayın izni ile ölçüm sonuçları birlikte incelenmelidir. Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşımakta olup uygulanacak hukuki yol, olayın özelliklerine ve mevcut delillere göre belirlenir.