Kınama cezasının hukuka uygun olabilmesi için memura isnat edilen fiilin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m. 125/B kapsamındaki fiil ve hallerden birine uyması ve somut delillerle ortaya konulması gerekir. Fiilin unsurları oluşmamışsa, olay ile ceza arasında bağlantı kurulamıyorsa veya deliller yetersizse kınama cezasının iptali istenebilir.
Savunma ve soruşturma usulü
Savunma hakkı, disiplin cezasının temel usul şartlarından biridir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m. 130 hükmü şöyledir:
Devlet memuru hakkında savunması alınmadan disiplin cezası verilemez. Soruşturmayı yapanın veya yetkili disiplin kurulunun 7 günden az olmamak üzere verdiği süre içinde veya belirtilen bir tarihte savunmasını yapmıyan memur, savunma hakkından vazgeçmiş sayılır.
Savunma istem yazısında isnat edilen fiil, fiilin hukuki nitelendirmesi ve uygulanması düşünülen disiplin hükmü açıkça gösterilmelidir. Danıştay 2. Daire, E. 2021/6338, K. 2024/1308, T. 29.02.2024 kararında, savunma için en az yedi günlük süre verilmesi ve disiplin suçunu oluşturan eylemlerin açıkça belirtilmesi gerektiğini kabul etmiştir. Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği kapsamındaki işlemler bakımından baskın kurul yaklaşımına göre savunma, soruşturmanın son aşamasında yetkili disiplin amiri veya kurul tarafından alınmalıdır. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, E. 2024/29, K. 2024/57, T. 30.10.2024 kararında bu yaklaşımı benimsemiştir.
Soruşturma dosyası ve ekleri verilmeden ya da dosyanın kapsamına uygun makul bir süre tanınmadan alınan savunma da hukuka aykırılık oluşturabilir. Danıştay 2. Daire, E. 2021/6497, K. 2024/1499, T. 07.03.2024 kararında, savunma hakkının etkili kullanılabilmesi için dosya ve eklerinin ilgiliye verilmesi ve savunma süresinin buna göre belirlenmesi gerektiğini belirtmiştir.
İtiraz ve dava süreleri
Kınama cezasına karşı, kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde disiplin kuruluna itiraz edilebilir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m. 135 uyarınca süresinde itiraz edilmeyen disiplin cezaları kesinleşir ve disiplin cezalarına karşı idari yargı yoluna da başvurulabilir.
İptal davası, genel kural olarak yazılı bildirimi izleyen günden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde açılmalıdır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 7 uyarınca sürenin başlangıcı ve son günü, somut tebliğ tarihine göre ayrıca hesaplanmalıdır. Dilekçede ceza kararı, soruşturma dosyası, savunma istem yazısı, tebligat belgesi ve diğer deliller birlikte incelenerek yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden hukuka aykırılıklar ileri sürülebilir.