Soruşturma işlemlerinin yürütülmesi
Cumhuriyet savcısı, bir suç işlendiği izlenimini veren hali öğrenir öğrenmez gerçeği araştırmaya başlamak ve şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplamakla yükümlüdür. Kamu görevlileri de soruşturma kapsamında istenen bilgi ve belgeleri vakit geçirmeksizin sunmalıdır. Bu yükümlülükler, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 160 ve m. 161 kapsamında düzenlenmiştir.
Makul süre ölçütü
Soruşturmanın belirli bir süreyle sınırlanmamış olması, dosyanın sınırsız biçimde bekletilebileceği anlamına gelmez. Süre, dosyanın karmaşıklığı, yürütülen işlemlerin niteliği, tarafların ve soruşturma makamlarının tutumu ile kişinin soruşturmanın hızlı biçimde sonuçlandırılmasındaki menfaati birlikte değerlendirilerek belirlenir. Anayasa Mahkemesi, Sabih Kanadoğlu kararında şu ölçütü benimsemiştir:
Ceza yargılamasının süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır
(AYM, Bireysel Başvuru, Başvuru No: 2018/24593, Karar Tarihi: 17.06.2020).
Soruşturma uzun sürerse ne yapılabilir?
Uzun süren bir soruşturma, tek başına kovuşturmaya yer olmadığı veya kamu davası açılması sonucunu doğurmaz. Bununla birlikte soruşturmanın somut olayın koşullarına göre hızlandırılması talep edilebilir; makul sürede sonuçlandırılmama iddiası da olayın özelliklerine göre ilgili hukuki başvuru yolları bakımından ayrıca değerlendirilir.
Gözaltı ve tutukluluk süreleri, soruşturmanın toplam süresinden farklıdır; bu özgürlükten yoksun bırakma tedbirleri kendi yasal süre sınırlarına tabidir (5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 102).
Soruşturmanın ne kadar süreceği konusunda kesin bir takvim bulunmadığından, uzun süren dosyalarda gecikmenin somut nedenleri ve soruşturma işlemlerinin gerçekten sürdürülüp sürdürülmediği birlikte değerlendirilmelidir.