Sürücünün sorumluluğu
Sürücü, trafik kurallarına aykırı davranışı veya diğer kusurlu hareketi nedeniyle üçüncü kişilerin uğradığı zarardan sorumlu olabilir. Karayolları Trafik Kanunu m. 85 uyarınca işleten, aracın sürücüsünün kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur. Bu sorumluluk; yaralanma, ölüm ve üçüncü kişilere ait mallarda meydana gelen zararları kapsayabilir.
Araç sahibi ile işleten aynı kişi olmayabilir
Araç sahibi çoğu olayda işleten sıfatını da taşır. Ancak işletenin belirlenmesinde aracın fiili hakimiyetinin kimde olduğu ve araçtan ekonomik olarak kimin yararlandığı önemlidir. Aracın kısa süreli olarak bir yakına, arkadaşa veya valeye bırakılması, araç sahibinin işleten sıfatını genellikle ortadan kaldırmaz. Bu durumda araç sahibi, işleten sıfatıyla doğan sorumluluktan kurtulamayabilir.
Buna karşılık araç uzun süreli ve gerçek anlamda başka bir kişiye devredilmişse, aracın fiili hakimiyeti ve ekonomik yararlanma imkanı yeni kullanıcıya geçmiş olabilir. Böyle bir sonuca ulaşılabilmesi için teslimin niteliği, taraflar arasındaki sözleşme, kullanım süresi ve diğer deliller birlikte değerlendirilir. Sadece aracın kısa süreliğine teslim edilmiş olması, işletenlik sıfatının sona erdiğini göstermeye yeterli değildir.
İşleten hangi hallerde sorumluluktan kurtulabilir?
Karayolları Trafik Kanunu m. 86 uyarınca işleten; kendisinin veya sorumlu olduğu kişilerin kusuru bulunmadığını, araçtaki bir bozukluğun kazaya etkisinin olmadığını ve kazanın mücbir sebepten ya da zarar görenin veya üçüncü kişinin ağır kusurundan kaynaklandığını ispat ederse sorumluluktan kurtulabilir. Zarar görenin kusuru ise koşullara göre tazminat miktarının indirilmesine yol açabilir. Birden fazla kişinin sorumluluğu bulunuyorsa, Karayolları Trafik Kanunu m. 88 kapsamında üçüncü kişiye karşı müteselsil sorumluluk gündeme gelebilir.
Sonuç olarak sorumluluk; emanetin süresine, teslimin niteliğine, sürücünün kusuruna ve araç üzerindeki fiili hakimiyet ile ekonomik yararlanmanın kimde bulunduğuna göre belirlenir; bu nedenle aracını emanet veren kişinin somut olayda hiçbir sorumluluğunun bulunmadığı peşinen söylenemez.