SGK’dan alınabilecek haklar
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m. 16 kapsamında iş kazası nedeniyle geçici iş göremezlik ödeneği ve sürekli iş göremezlik geliri sağlanabilir. Geçici iş göremezlik ödeneği, işçinin raporlu olduğu ve geçici olarak çalışamadığı dönem bakımından gündeme gelir. İş kazası sonucunda meslekte kazanma gücünün en az %10 oranında azaldığı tespit edilirse sürekli iş göremezlik geliri bağlanabilir. Gelirin miktarı, işçinin kazanç düzeyi ve iş göremezlik oranına göre belirlenir.
Maddi tazminat
İşverenin iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almaması veya gerekli denetimi yapmaması nedeniyle meydana gelen zararlardan sorumluluğu doğabilir. Türk Borçlar Kanunu m. 417 ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m. 4, işverene çalışanların sağlık ve güvenliğini koruma, gerekli tedbirleri alma ve bu tedbirleri denetleme yükümlülüğü yüklemektedir.
İşçinin bedensel zararları kapsamında talep edilebilecek maddi zararlar Türk Borçlar Kanunu m. 54 uyarınca özellikle tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından veya yitirilmesinden doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplardır. Bu kalemlerin kapsamı; işçinin maluliyet oranı, kazancı, çalışma kapasitesi ve kazadan sonra oluşan gerçek zarar üzerinden belirlenir.
Manevi tazminat
Bedensel bütünlüğün zedelenmesi halinde işçi, uğradığı elem ve ızdırabın giderilmesi amacıyla manevi tazminat isteyebilir. Türk Borçlar Kanunu m. 56 hükmü şöyledir:
Hakim, bir kimsenin bedensel bütünlüğünün zedelenmesi durumunda, olayın özelliklerini göz önünde tutarak, zarar görene uygun bir miktar paranın manevi tazminat olarak ödenmesine karar verebilir.
Yargıtay 21. Hukuk Dairesi, E. 2016/20183, K. 2018/6175, T. 11.09.2018 kararında manevi tazminatın belirlenmesine ilişkin olarak şu değerlendirmeyi yapmıştır:
Manevi tazminatın tutarını belirleme görevi hakime bırakılmış ise de hükmedilen tutarın uğranılan manevi zararla orantılı, duyulan üzüntüyü hafifletici olması gerekir.
Bu kapsamda olayın ağırlığı, kusur durumu, maluliyet oranı ve tarafların sosyal ve ekonomik koşulları dikkate alınır.
SGK ödemelerinin tazminata etkisi
SGK tarafından yapılan veya bağlanan ödemeler, aynı zararın iki kez karşılanmasını önlemek amacıyla maddi tazminat hesabında dikkate alınabilir. 5510 sayılı Kanun m. 21 uyarınca, işverenin kusuruyla meydana gelen iş kazası nedeniyle Kurumun yaptığı veya ileride yapacağı ödemeler ile bağlanan gelirin belirli koşullarda işverene rücu edilmesi mümkündür. Bu nedenle özellikle işverene rücu edilebilen SGK ödemeleri, maddi tazminat hesabında mahsup konusu yapılır. Yargıtay 21. Hukuk Dairesi, E. 2016/20183, K. 2018/6175, T. 11.09.2018 kararında da maddi zarar hesabında SGK’nın işverene rücu edilebilecek ödemelerinin dikkate alınması gerektiğini belirtmiştir.
Sonuç olarak tazminat miktarını; işverenin ve işçinin kusur oranı, işçinin maluliyet derecesi, gerçek ücreti, tedavi ve çalışma kayıpları ile sunulan deliller etkiler. Sürelere ilişkin ayrıntılar somut olayın özelliklerine göre ayrıca değerlendirilmelidir. Bu nedenle iş kazasına dayalı tazminat hesabının, dosyadaki sağlık raporları, işyeri kayıtları, ücret belgeleri ve diğer deliller incelenerek uzman değerlendirmesiyle yapılması gerekir.