657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m. 74 uyarınca kurumlar arası nakil, kurumların muvafakatine bağlıdır. Hüküm şöyledir:
Memurların bu Kanuna tabi kurumlar arasında, kurumların muvafakatı ile kazanılmış hak dereceleri üzerinden veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde derece yükselmesi suretiyle, bulundukları sınıftan veya öğrenim durumları itibariyle girebilecekleri sınıftan, bir kadroya nakilleri mümkündür.
Ancak kurumun muvafakat yetkisi sınırsız değildir. Ret işlemi kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun, somut ve hukuken denetlenebilir bir gerekçeye dayanmalıdır.
Ret kararının hukuka uygunluğu
Danıştay 12. Daire, E. 2021/836, K. 2021/3269, T. 31.05.2021 kararında bu sınırı şu şekilde ortaya koymuştur:
Kurumlar arası nakil işlemi kurumların muvafakatı ile sağlanmakta olup, kurum amirlerinin muvafakat verip vermemek konusunda takdir yetkilerinin bulunduğu kuşkusuzdur. Ancak, Anayasanın 5. maddesinde de belirtildiği üzere, kişilerin maddi ve manevi varlığını geliştirmek için gerekli şartları hazırlamak Devletin temel amaç ve görevlerinden olduğundan, kamu görevlileri için bu koşulların oluşturulmasında da idare, kurduğu işlemlerde takdir yetkisini, kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda kullanmak zorundadır. Bu bağlamda, idarenin, personelin başka bir kuruma nakline muvafakat verip vermeme yönündeki takdir yetkisinin, işlemin gerekçeleri dahilinde kamu yararı ve hizmet gerekleri bakımından değerlendirilmesi gerekeceği de tabiidir.
Bu nedenle yalnızca genel bir hizmet ihtiyacı gerekçesi, her olayda ret işlemini hukuka uygun hale getirmeyebilir; memurun eğitimi, atanmak istediği kadro ve kamu hizmetine sağlanacak katkı birlikte değerlendirilmelidir.
İdari başvuru ve iptal davası
Memur, muvafakat talebinin reddine ilişkin yazıyı ve gerekçesini temin etmelidir. Ret işlemi kamu yararı veya hizmet gerekleri yönünden hukuka aykırıysa idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 7 uyarınca genel dava süresi 60 gündür ve süre yazılı bildirimi izleyen günden başlar.
Dava açmadan önce 2577 sayılı Kanun m. 11 kapsamında üst makama, üst makam yoksa işlemi yapan makama başvurulabilir. Bu başvuru dava açma süresini durdurur. Otuz gün içinde cevap verilmezse başvuru reddedilmiş sayılır ve kalan dava süresi hesaplanarak dava açılmalıdır.
Çekilme seçeneği ve dosyanın değerlendirilmesi
Bir diğer seçenek memurluktan çekilmedir. 657 sayılı Kanun m. 94 uyarınca memur, kurumuna yazılı olarak başvurarak çekilme isteğinde bulunabilir. Ancak çekilme talebi kabul edilene veya yerine atanan kişi göreve başlayana kadar göreve devam edilmesi kuralı ile aynı maddedeki bir aylık süre ve istisnalar birlikte değerlendirilmelidir. Görevin kendiliğinden terk edilmesi, disiplin ve memuriyete yeniden atanma bakımından risk doğurabilir.
Somut olayda ret yazısı, ret gerekçesi, boş kadro durumu, memurun eğitimi, kurumun hizmet ihtiyacı ve ret yazısının tebliğ tarihi birlikte incelenmelidir. Bu bilgiler, idari başvuru yapılıp yapılamayacağını, dava süresinin başlayıp başlamadığını ve iptal davasının başarı imkanını belirler.