Miras kalan hesaptan para çekme süreci
Miras kalan banka hesabındaki paranın çekilebilmesi için öncelikle mirasçıların hukuki sıfatını ve bankadaki hesap üzerindeki haklarını belgelendirmesi gerekir. İzlenecek temel adımlar şöyledir:
1. Mirasçılık belgesi alınmalıdır.
Mirasçılar, sulh hukuk mahkemesine veya noterliğe başvurarak mirasçılık belgesi alabilir. Türk Medeni Kanunu m. 598 uyarınca:
Başvurusu üzerine yasal mirasçı oldukları belirlenenlere, sulh mahkemesince veya noterlikçe mirasçılık sıfatlarını gösteren bir belge verilir.
2. Birden fazla mirasçı varsa birlikte hareket edilmelidir.
Birden fazla mirasçı bulunması halinde banka hesabındaki para, paylaşım yapılıncaya kadar miras ortaklığına dahildir. Türk Medeni Kanunu m. 640 bu durumu şöyle düzenler:
Birden çok mirasçı bulunması halinde, mirasın geçmesiyle birlikte paylaşmaya kadar, mirasçılar arasında terekedeki bütün hak ve borçları kapsayan bir ortaklık meydana gelir. Mirasçılar terekeye elbirliğiyle sahip olurlar ve sözleşme veya kanundan doğan temsil ya da yönetim yetkisi saklı kalmak üzere, terekeye ait bütün haklar üzerinde birlikte tasarruf ederler.
Bu nedenle kural olarak tüm mirasçıların bankaya birlikte başvurması ve ödeme işlemini birlikte gerçekleştirmesi gerekir. Mirasçılardan biri işlem yapacaksa diğer mirasçıların usulüne uygun vekalet vermesi veya geçerli bir temsil yetkisinin bulunması gerekir.
3. Veraset ve intikal vergisi işlemleri yapılmalıdır.
Miras yoluyla intikal eden banka hesabı için veraset ve intikal vergisi beyannamesi verilmesi gerekir. Ölüm Türkiye’de gerçekleşmiş ve mirasçılar Türkiye’de bulunuyorsa, beyanname genel olarak ölüm tarihini izleyen dört ay içinde verilmelidir. 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu m. 9 bu süreyi şöyle düzenlemektedir:
Ölüm Türkiye'de vukubulmuş ise mükelleflerin Türkiye'de bulunmaları halinde ölüm tarihini takibeden dört ay içinde
Banka, ödeme yapmadan önce verginin ödendiğine ilişkin vergi dairesi tasdiknamesini isteyebilir. Tasdikname sunulmadığında, veraset yoluyla intikallerde %5 oranında kesinti yapılarak kalan tutarın ödenmesi mümkün olabilir. 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu m. 17 uyarınca:
Tasdikname ibraz etmeyen hak sahiplerinin istihkaklarından, veraset yoluyla intikallerde %5, ivazsız intikallerde %15 oranında vergi karşılığı olarak tevkifat yaptıktan sonra, bakiyesini verebilirler.
4. Bankaya başvuru yapılmalıdır.
Başvuruda mirasçılık belgesi, mirasçıların kimlik belgeleri ve bankanın talep ettiği diğer belgeler sunulur. Tüm mirasçılar birlikte başvurabileceği gibi, diğer mirasçıları usulüne uygun temsil eden bir kişi aracılığıyla da işlem yapılabilir. Bankaların belge ve işlem listeleri uygulamaya göre değişebileceğinden, başvuru öncesinde ilgili bankadan güncel belgeler öğrenilmelidir.
Bankacılık Kanunu m. 61 şu hükmü içermektedir:
mevduat ve katılım fonu sahiplerine ödenmesi gereken tutarları geri alma hakları hiçbir suretle sınırlandırılamaz.
Bununla birlikte mirasçılık, vergi, temsil ve diğer kanuni yükümlülüklerin yerine getirilmesi gerekir.
Dikkat edilmesi gereken durumlar
Vasiyetname, mirasın reddi, haciz veya tedbir kararı, mirasçılar arasında uyuşmazlık ya da hesabın ortak hesap olması halinde süreç farklılaşabilir. Bu durumlarda bankanın ödeme yapabilmesi için ek belge, mahkeme kararı veya ayrıca hukuki işlem gerekebilir.