Temel ve nitelikli dolandırıcılık ayrımı
Taklit edilen ses, telefon görüşmesi, sosyal medya hesabı, mesajlaşma uygulaması veya ödeme kanallarıyla birlikte kullanılmışsa fiilin nitelikli dolandırıcılık oluşturup oluşturmadığı ayrıca değerlendirilir. TCK m. 158/1-f, bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle işlenen dolandırıcılığı nitelikli hal olarak düzenlemektedir. Bu nedenle ses taklidi, mağdurun güvenini sağlayan hile unsuru olarak kullanılırken para transferi bir banka hesabı, elektronik ödeme sistemi veya başka bir bilişim kanalı üzerinden gerçekleştirilmişse nitelikli hal gündeme gelebilir.
Failin kendisini kamu görevlisi, banka çalışanı, sigorta veya kredi kurumu personeli olarak tanıtması ya da bu kurumlarla ilişkili olduğunu söylemesi halinde TCK m. 158/1-l yönünden de değerlendirme yapılabilir. Ancak suç vasfı yalnızca yapay zeka teknolojisinin kullanılmasına göre değil, failin somut eylemine, kullandığı kimlik veya sıfata, iletişim yöntemine ve menfaat aktarımının nasıl gerçekleştiğine göre belirlenir.
Yargıtay yaklaşımı ve analojik değerlendirme
Yargıtay uygulamasında, telefonla mağdurun yönlendirilmesi ve bilişim sistemlerinin dolandırıcılık faaliyetinde araç olarak kullanılması, olayın özelliklerine göre nitelikli dolandırıcılık değerlendirmesinde dikkate alınmaktadır. Yargıtay 15. Ceza Dairesi, E. 2020/8994, K. 2021/680, T. 27.01.2021 ve Yargıtay 15. Ceza Dairesi, E. 2019/129, K. 2020/10793, T. 27.10.2020 kararları bu yöndeki değerlendirmeye destek sağlamaktadır. Nitekim ikinci kararda şu sonuca yer verilmiştir:
1-Sanığın eyleminin TCK'nın 158/1-f maddesinde düzenlenen bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması suretiyle dolandırıcılık suçunu oluşturduğu
Bu kararlar doğrudan yapay zeka ile ses klonlanması olaylarına ilişkin değildir. Bu nedenle kararların etkisi, ses klonlamasına özgü kesin bir kural koymalarından değil, telefon ve bilişim sistemlerinin hileli eylemdeki işlevine ilişkin analojik destek sunmalarından kaynaklanır.
Delillendirme ve mağdurun başvuru yolları
Somut olayda ses kaydı veya sesli mesajlar; arama kayıtları, mesaj içerikleri, banka ve ödeme hareketleri, IP ve cihaz verileri, hesap sahipliği bilgileri ve menfaatin hangi kişiye aktarıldığına ilişkin kayıtlarla birlikte değerlendirilmelidir. Sesin taklit edilmesi tek başına yeterli olmayabileceğinden, bu verilerin birbirini doğrulayıp doğrulamadığı önem taşır. Mağdurun gecikmeden ilgili bankaya, kolluk makamlarına veya Cumhuriyet Başsavcılığına başvurması; işlem kayıtlarının korunması ve paranın aktarım sürecinin tespit edilmesi bakımından önemlidir.
Güncel hukuk bakımından kısa not
TCK m. 158, 31.07.2026 tarihinden itibaren değişikliğe uğramıştır. Bununla birlikte bu değişiklik, yapay zeka ile ses taklidi yapılmasını kendiliğinden belirli bir suç vasfına dönüştürmez. Somut olayda uygulanacak hüküm, fiilin işlendiği tarihteki mevzuat ile hile, aldatma, zarar, haksız yarar ve kullanılan iletişim veya ödeme araçlarının işlevi birlikte değerlendirilerek belirlenir.