Geçerli neden bakımından değerlendirme
4857 sayılı İş Kanunu m. 18 uyarınca, gerekli koşulların bulunması halinde işveren, işçinin davranışlarından kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanarak iş sözleşmesini feshedebilir. Ancak fesih için işçinin kusurlu bir davranışının bulunması ve bu davranışın iş ilişkisini olumsuz etkilemesi gerekir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2019/4225, K. 2019/21916, T. 09.12.2019 kararında şu ifadeye yer vermiştir:
İşçinin kusurlu davranışı ile sözleşmeye aykırı davranmış ve bunun sonucunda iş ilişkisi olumsuz bir şekilde etkilenmişse işçinin davranışından kaynaklanan geçerli bir fesih söz konusu olur. Buna karşılık, işçinin kusur ve ihmaline dayanmayan sözleşmeye aykırı davranışlarından dolayı işçiye bir sorumluluk yüklenemeyeceğinden işçinin davranışlarından kaynaklanan geçerli fesih nedeninden de bahsedilemez.
Müşteriye hakaret edildiği ispatlanamasa dahi, müşterinin bekletilmesi, müşteriyle tartışmaya girilmesi ve bu davranışın işyeri düzenini veya işverenin ticari itibarını olumsuz etkilemesi geçerli fesih nedeni sayılabilir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2016/6405, K. 2017/3282, T. 06.03.2017 kararında,
Davacı işçinin tartıştığı ve beklettiği müşteri ile tartıştığı sabit isede hakaret ettiği ispat edilemediğinden işveren fesihi haklı nedene dayanmamaktadır. Ancak feshe konu davranışın işyerinde olumsuzluklara yol açtığı da açık olup, artık işverenden bu işçisi ile çalışmasını beklemek doğru değildir.
sonucuna varmıştır.
Haklı neden bakımından değerlendirme
Müşteriye ağır hakaret veya küfür edilmesi, özellikle işyerinin müşteri ilişkilerine dayandığı durumlarda, işverenin güvenini ve işyeri düzenini ağır biçimde sarsabilir. Bu nitelikteki davranışlar, olayın somut özelliklerine göre 4857 sayılı İş Kanunu m. 25 kapsamında haklı nedenle derhal fesih sonucunu doğurabilir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2019/891, K. 2019/5323, T. 11.03.2019 kararında, müşteriyle tartışılması ve sinkaflı küfürler edilmesi halinde
Söz konusu olayda davacının müşteriyle tartışarak olumsuzluğa neden olduğu ve sinkaflı küfürler ettiği, bu davranışların doğruluk ve bağlılıkla bağdaşmadığı, işveren açısından haklı fesih sebeplerinin doğduğu, resepsiyonu gören aleni kameraların kayıt yapması için işçinin yazılı rızasının alınmasının gerekmediği ve feshin haklı nedene dayandığı anlaşıldığından, davanın reddi yerine kabulü hatalıdır.
değerlendirmesini yapmıştır.
Fesih usulü ve ispat
İşveren fesih bildirimini yazılı olarak yapmalı ve fesih sebebini açık ve kesin biçimde belirtmelidir. İş Kanunu m. 19 uyarınca, davranışa dayalı fesihlerde kural olarak işçinin savunması alınmalıdır. İşveren; olay tutanağı, müşteri şikayeti, kamera veya ses kaydı, tanık anlatımları ve savunma süreciyle fesih nedenini somutlaştırmalıdır. İşçi ise tahrik edildiğini, tartışmanın karşılıklı olduğunu, delillerin davranışı kanıtlamadığını veya uygulanan fesih yaptırımının olayın ağırlığıyla orantılı olmadığını ileri sürebilir.
Sonuç
Müşteriyle tartışma, hakaret veya küfür ispatlanmadığında ve olay yalnızca işyerinde olumsuzluk yaratmışsa geçerli fesih nedeni; ağır hakaret, küfür ve güven ilişkisinin ciddi biçimde sarsılması halinde ise haklı fesih nedeni oluşturabilir. Belirleyici olan, işçinin kusuru, olayın ağırlığı, işyerindeki etkisi ve fesih yaptırımının ölçülü olup olmadığıdır.