İşe başlatmama tazminatı ve boşta geçen süre ücreti
İşe iade davasını kazanan işçi, kesinleşen kararın tebliğinden itibaren 10 işgünü içinde işe başlamak için işverene başvurmalıdır. Başvuruda işe başlama iradesi açıkça gösterilmeli ve başvurunun ispatlanabilir bir yöntemle yapılmasına özen gösterilmelidir. Süresinde başvuru yapılmazsa fesih geçerli sayılır ve işveren işe iade kararına bağlı işe başlatmama tazminatı ile boşta geçen süre ücretinden sorumlu olmaz; geçerli feshin diğer sonuçları saklıdır. Bu husus 4857 sayılı İş Kanunu m. 21 kapsamında düzenlenmiştir.
İşçi süresinde başvurduğu halde işveren tarafından bir ay içinde işe başlatılmazsa, mahkemenin belirlediği işe başlatmama tazminatı doğar. Bu tazminat, işçinin en az dört ve en çok sekiz aylık ücreti tutarında belirlenir. Miktarın belirlenmesinde işçinin kıdemi, fesih sebebi ve somut olayın özellikleri dikkate alınır. Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E. 2018/10029, K. 2018/18422, T. 12.09.2018 kararında şu ifadeye yer vermiştir:
4857 sayılı İş Kanunu’nun 21. maddesi uyarınca, mahkemece feshin geçersizliğine karar verildiğinde, işçinin başvurusu üzerine işveren tarafından bir ay içinde işe başlatılmaz ise, işçiye ödenmek üzere en az 4, en çok 8 aylık ücreti tutarında tazminatın belirlenmesi gerekir. Dairemizin yerleşik uygulaması gereği, iş güvencesi niteliğindeki bu tazminat işçinin kıdemi, fesih sebebi gibi olgular dikkate alınarak belirlenmelidir.
İşçi ayrıca kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı dönem için en çok dört aya kadar ücret ve diğer haklarını talep edebilir. Bu ödeme, işe başlatmama tazminatından farklı bir hukuki kalemdir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2014/2128, K. 2018/441, T. 07.03.2018 kararında şu sonuca varmıştır:
Yukarıdaki açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde; davacı işçi kesinleşen işe iade kararı sonrasında süresi içinde işe başlatılması için davalı işverene başvurmuş olup davalı işveren tarafından işe başlatılmamıştır. O halde davacı işçinin ihbar tazminatı, işe başlatmama tazminatı ile boşta geçen süre ücretine hak kazandığı sabittir.
Kıdem ve ihbar tazminatı yönünden önceki ödemeler, hizmet süresi ve somut fesih koşulları ayrıca incelenir; her dosyada aynı tutarların yeniden ödenmesi söz konusu değildir.
İşverenin işe davet yazısının gerçek, ciddi ve işe başlatma amacına uygun olması gerekir. İşçiyi fiilen işe başlatma niyeti taşımayan, çalışma koşullarını kabul edilemez biçimde değiştiren veya başvuruyu etkisiz kılan davetler hukuki uyuşmazlığa yol açabilir. Bu nedenle işçi başvurusunu ve işverenle yapılan yazışmaları saklamalı; işveren de işe davetin tarihini, görev ve çalışma koşullarını açıkça belirtmelidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve somut olayın özelliklerine göre hukuki danışmanlık yerine geçmez.