Kıdem tazminatı

İşverenin feshi, 1475 sayılı İş Kanunu m. 14’te belirtilen şartlara uygun ise işçi kıdem tazminatına hak kazanabilir. Kural olarak, her tam çalışma yılı için 30 günlük ücret esas alınır. İşverenin haklı neden olmaksızın yaptığı fesih, kıdem tazminatı hakkı doğuran hâllerden biridir (1475 sayılı İş Kanunu m. 14 ).

İhbar tazminatı

Belirsiz süreli iş sözleşmesinde işveren, işçinin kıdemine göre bildirim süresine uymalı veya bu sürenin ücretini peşin ödemelidir. Bildirim süreleri; altı aydan az çalışmada iki hafta, altı ay ile bir buçuk yıl arasında dört hafta, bir buçuk yıl ile üç yıl arasında altı hafta, üç yıldan fazla çalışmada sekiz haftadır. Bu sürelere uyulmazsa işçi ihbar tazminatı talep edebilir (4857 sayılı İş Kanunu m. 17 ).

İşe iade

İşyerinde en az 30 işçi çalışması, işçinin en az altı aylık kıdeme sahip olması ve sözleşmenin belirsiz süreli olması hâlinde işe iade hükümleri uygulanabilir (4857 sayılı İş Kanunu m. 18 ). İşçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmalıdır. Anlaşma sağlanamazsa son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde dava açılabilir (4857 sayılı İş Kanunu m. 20 ). Feshin geçersizliğine karar verilirse işveren işçiyi işe başlatmak veya kanunda öngörülen tazminat ile çalıştırılmayan süre ücretini ödemek zorunda kalabilir (4857 sayılı İş Kanunu m. 21 ).

Ücret, izin ve diğer işçilik alacakları

İş sözleşmesi sona erdiğinde ücret, prim, fazla çalışma ve diğer para ile ölçülebilir menfaatler tam olarak ödenmelidir (4857 sayılı İş Kanunu m. 32 ). Haftalık 45 saati aşan çalışmalar, kural olarak yüzde 50 zamlı ücretle karşılanır (4857 sayılı İş Kanunu m. 41 ). Kullanılmayan yıllık izinlerin ücreti ise sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden ödenir (4857 sayılı İş Kanunu m. 59 ).

Yeni iş arama izni

Bildirim süresi kullandırılıyorsa işveren, işçiye ücret kesintisi yapmadan günde en az iki saat yeni iş arama izni vermelidir (4857 sayılı İş Kanunu m. 27 ).

İşsizlik ödeneği

İşçinin işsizlik ödeneğinden yararlanabilmesi için fesih tarihini izleyen günden itibaren 30 gün içinde İŞKUR’a başvurması gerekir (4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu m. 48 ). Ayrıca işçinin son 120 gün hizmet akdine tabi olması ve son üç yıl içinde en az 600 gün işsizlik sigortası primi ödemesi gibi şartlar aranır. Prim gününe göre ödenek süresi 180, 240 veya 300 gün olabilir (4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu m. 50, m. 51 ).

Fesih bildirimi, bordrolar, banka kayıtları, izin kayıtları ve işverenle yapılan yazışmalar saklanmalıdır. Kıdem, ihbar, işe iade ve işsizlik ödeneğine ilişkin başvuru sürelerinin farklı olduğu unutulmamalı; hak kaybı yaşanmaması için her süre fesih tarihine göre ayrı ayrı takip edilmelidir.

Av. Samet ULUMAN