Disiplin cezası nedeniyle kesinti
4857 sayılı İş Kanunu m. 38 uyarınca ücret kesme cezası yalnızca toplu iş sözleşmesinde veya iş sözleşmesinde önceden gösterilen sebeplere dayanabilir. İşçiye kesintinin sebebi derhal bildirilmelidir. Bu kapsamda yapılabilecek kesinti, bir ayda iki gündelikten veya parça başına ya da yapılan iş miktarına göre ücret alan işçiler bakımından iki günlük kazançtan fazla olamaz.
Kanun hükmü şöyledir:
İşveren toplu sözleşme veya iş sözleşmelerinde gösterilmiş olan sebepler dışında işçiye ücret kesme cezası veremez.
Ayrıca kesilen tutarların, kanunda belirtilen şekilde işçilerin eğitimi ve sosyal hizmetleri amacıyla kullanılması gerekir.
Ücretin kanun gerekçesiyle azaltılması
Çalışma süresinin yasal olarak azaltılması, işverenin yasal bir yükümlülüğünü yerine getirmesi veya İş Kanunu hükümlerinin uygulanması, işçinin ücretinin düşürülmesi için gerekçe oluşturmaz. 4857 sayılı İş Kanunu m. 62 bu konuda açıkça işçi ücretlerinden her ne şekilde olursa olsun eksiltme yapılamaz hükmünü getirmektedir.
İşçinin verdiği iddia edilen zarar
İşveren, işçinin verdiğini ileri sürdüğü zararı ücretinden veya kıdem tazminatından kendiliğinden mahsup edemez. Zararın, işçinin kusurunun ve kesilecek tutarın belirli ve ispatlanabilir olması gerekir. İşçinin açık rızası veya bu konuda verilmiş bir mahkeme kararı bulunmadan yapılan tek taraflı kesinti, ücret alacağı uyuşmazlığına ve işveren bakımından sorumluluğa yol açabilir.
Sonuç
Ücret kesintisinin dayanağı, sebebi ve tutarı bordroda açıkça gösterilmelidir. Hukuka aykırı kesinti yapılan işçi, kesilen tutarın iadesini ve şartları oluştuğunda ilgili ücret alacağını talep edebilir.