Sosyal medya platformlarında bir kişinin adı, fotoğrafı veya tanımlayıcı bilgileri kullanılarak sahte hesap açılması, olayın özelliklerine göre kişilik hakkına saldırı, adın haksız kullanılması ve kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesi sonucunu doğurabilir. Hesap üzerinden yapılan paylaşımların içeriği ayrıca hakaret, özel hayatın gizliliğini ihlal veya kişisel verilerin hukuka aykırı olarak kaydedilmesi ve yayılması suçlarını gündeme getirebilir.
Kişilik hakkının korunması
Türk Medeni Kanunu m. 24 uyarınca, Hukuka aykırı olarak kişilik hakkına saldırılan kimse, hakimden, saldırıda bulunanlara karşı korunmasını isteyebilir. Sahte hesapta kişinin adı ve fotoğrafı kullanılarak üçüncü kişilerde hesabın gerçek kişiye ait olduğu izlenimi oluşturuluyorsa, kişilik hakkına yönelik bir saldırıdan söz edilebilir. Türk Medeni Kanunu m. 25 kapsamında saldırının önlenmesi, devam eden saldırının sona erdirilmesi, hukuka aykırılığın tespiti, düzeltme veya kararın yayımlanması ile maddi ve manevi tazminat talep edilebilir.
Özellikle kişinin adı veya ayırt edici işaretleri rızası dışında kullanılmışsa Türk Medeni Kanunu m. 26 da uygulanabilir. Bu durumda kullanımın sona erdirilmesi, şartları varsa maddi zararın giderilmesi ve olayın ağırlığına göre manevi tazminat istenmesi mümkündür.
Kişisel verilerin korunması
Ad, fotoğraf, kullanıcı adı, iletişim bilgileri ve kişiyi belirlenebilir kılan diğer bilgiler somut olayın niteliğine göre kişisel veri sayılabilir. Ancak sosyal medya platformunun her olayda otomatik olarak veri sorumlusu olduğu kabul edilemez; platformun rolü, veriyi işleme faaliyeti ve somut olayın özellikleri ayrıca değerlendirilmelidir.
Kişisel Verilerin Korunması Kanunu m. 11 kapsamında ilgili kişi; verilerinin işlenip işlenmediğini öğrenme, işlenen veriler hakkında bilgi talep etme, eksik veya yanlış verilerin düzeltilmesini ve şartları varsa silinmesini isteme, ayrıca hukuka aykırı işleme nedeniyle zararının giderilmesini talep etme haklarına sahiptir. Bu kapsamda öncelikle ilgili veri sorumlusuna başvuru yapılır. Başvurunun reddedilmesi, yetersiz cevap verilmesi veya süresinde cevap verilmemesi halinde, Kişisel Verileri Koruma Kuruluna şikayet yolu gündeme gelebilir. Başvuru ve şikayet süreleri KVKK m. 13 ve m. 14 uyarınca ayrıca takip edilmelidir.
Ceza sorumluluğu
Sahte hesapta yapılan paylaşım kişinin onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek somut bir isnat veya sövme içeriyorsa Türk Ceza Kanunu m. 125 kapsamında hakaret suçu değerlendirilebilir. Kişisel verilerin hukuka aykırı biçimde kaydedilmesi veya başkasına verilmesi, yayılması ya da ele geçirilmesi halinde Türk Ceza Kanunu m. 135 ve m. 136 da gündeme gelebilir. Bununla birlikte her sahte hesap otomatik olarak tek bir suçu oluşturmaz. Ceza nitelendirmesi; paylaşımın içeriğine, kullanılan veriye, failin kastına ve gerçekleştirilen eylemin kapsamına göre yapılır.
İçeriğin kaldırılması ve delillerin korunması
İlk aşamada platformun şikayet ve taklit hesap bildirim kanalları kullanılmalı; hesap bağlantısı, kullanıcı adı, paylaşım URL’leri ve ekran görüntüleri tarih-saat bilgileriyle birlikte korunmalıdır. Delillerin noter veya e-tespit yoluyla ya da güvenilir dijital delil yöntemleriyle kayıt altına alınması, sonradan yapılabilecek silme veya değişikliklere karşı önem taşır.
5651 sayılı Kanun m. 5 uyarınca yer sağlayıcı, hukuka aykırı içeriğin ilgili usule göre bildirilmesi üzerine içeriği yayından çıkarmakla yükümlü olabilir. Büyük sosyal ağ sağlayıcılar bakımından, kanunda öngörülen başvurulara belirli süre içinde cevap verme yükümlülüğü de bulunmaktadır. İçeriğin niteliğine göre ayrıca Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması ve hukuki koruma yollarına başvurulması mümkündür.
Sonuç
Sahte hesap vakalarında platforma başvuru, kişilik hakkının korunması, KVKK kapsamındaki başvuru yolları ve ceza soruşturması birlikte veya olayın gerektirdiği ölçüde ayrı ayrı kullanılabilir. Doğru hukuki yol; hesabın nasıl oluşturulduğuna, hangi bilgilerin kullanıldığına, ne tür paylaşımlar yapıldığına ve bu paylaşımların hangi sonuçları doğurduğuna göre belirlenmelidir.